Blask świec, półmrok i zjawy na wyciągnięcie ręki. Hipnotyzujące 'Dziady' w wykonaniu Teatru Słowa [RECENZJA+ZDJĘCIA]

Blask świec, półmrok i zjawy na wyciągnięcie ręki. Hipnotyzujące 'Dziady' w wykonaniu Teatru Słowa [RECENZJA+ZDJĘCIA]
fot. Małgorzata Piekarska

Półmrok przywodzący na myśl kaplicę, migoczące płomienie świec oraz zjawy pojawiające się niespodziewanie tuż obok widowni – 18 listopada 2026 roku, w sali widowiskowej Bialskiego Centrum Kultury im. Bogusława Kaczyńskiego przy ulicy Brzeskiej w Białej Podlaskiej, Teatr Słowa zaprezentował własną, pełną napięcia interpretację drugiej części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Wyreżyserowany przez Danutę Szaniawską spektakl okazał się czymś znacznie więcej niż tylko scenicznym odczytaniem klasyki – stał się hipnotyzującą podróżą w głąb ludzkiego sumienia, stawiającą wciąż aktualne pytania o dobro, winę i odpowiedzialność za własne czyny.

Intrygująca odsłona „Dziadów” Mickiewicza

18 listopada Teatr Słowa zaprosił widzów na własną interpretację drugiej części „Dziadów” Adama Mickiewicza. Była to propozycja nie tylko interesująca pod względem artystycznym, ale przede wszystkim skłaniająca do refleksji nad ludzkim losem, moralnością i odpowiedzialnością za własne czyny.

Twórcom udało się przywołać atmosferę tajemniczego obrzędu, który przed blisko dwoma stuleciami opisał polski wieszcz, a jednocześnie nadać mu wyrazisty, teatralny wymiar.

Już od pierwszych chwil uwagę przykuwała atmosfera przedstawienia. Półmrok sali, przywodzącej na myśl kaplicę, migoczące płomienie świec, ciemne kostiumy pojawiających się nieoczekiwanie zjaw oraz sugestywnie recytowane teksty stworzyły nastrój tajemniczości, niepokoju i metafizycznego oczekiwania. Wszystko podporządkowano budowaniu klimatu charakterystycznego dla Mickiewiczowskiego obrzędu, w którym świat żywych przenika się ze światem umarłych. Nad całością czuwała reżyserka Danuta Szaniawska, umiejętnie prowadząca aktorów i konsekwentnie budująca dramaturgię widowiska.

Wykonawcy sprostali powierzonym im zadaniom, przekonująco wcielając się w postacie przybywających na obrzęd duchów. Szczególnie sugestywnie wypadły sceny z udziałem niewinnych duszyczek Józia i Rózi, lekkiej, lecz skrywającej własny dramat pasterki Zosi oraz budzącego grozę widma złego Pana. Każda z tych postaci przynosiła ze sobą odmienną historię i inne doświadczenie ludzkiego losu. Łączyło je jednak przesłanie, które pozostaje aktualne również dzisiaj: człowiek nie może uchylać się od odpowiedzialności za swoje postępowanie. Kto za życia nie potrafił okazać drugiemu człowiekowi dobra, współczucia i miłosierdzia, temu trudno będzie zaznać spokoju po śmierci.

Danuta Szaniawska trafnie odczytała intencje Mickiewicza, wydobywając z tekstu jego oniryczny, momentami wręcz hipnotyczny charakter. Nie próbowała przytłaczać widza nadmierną teatralnością, lecz postawiła na sugestię, nastrój i bliskość scenicznych wydarzeń. Szczególnie interesującym zabiegiem było umieszczenie bohaterów nie tylko w tradycyjnie rozumianej przestrzeni sceny, ale również pośród widowni. Dzięki temu granica między światem przedstawionym a rzeczywistością widzów ulegała zatarciu. Pojawiające się niespodziewanie zjawy zdawały się być niemal na wyciągnięcie ręki, a publiczność stawała się mimowolnym uczestnikiem tajemniczego obrzędu.

Wrażenie potęgowała oszczędna oprawa świetlna. Ograniczenie oświetlenia do blasku świec i niewielkich źródeł światła pozwoliło wydobyć z mroku sylwetki aktorów, nadając ich obecności niepokojący, nierealny wymiar.

Na osobne uznanie zasługują starania Małgorzaty Maciejewskiej, odpowiedzialnej za przygotowanie wizerunków scenicznych zjaw. Ich kostiumy i charakteryzacja były zarazem niepokojące, tajemnicze i sugestywne, doskonale wpisując się w konwencję romantycznego widowiska.

Spektakl Teatru Słowa okazał się zatem czymś więcej niż tylko sceniczną prezentacją szkolnej lektury. Był próbą ponownego odczytania jednego z najważniejszych dramatów polskiego romantyzmu i przypomnienia, że jego przesłanie nie straciło na aktualności. Mickiewiczowskie pytania o dobro, winę, karę, miłość i człowieczeństwo wciąż pozostają bliskie współczesnemu odbiorcy.

Listopadowa prezentacja „Dziadów” pozostawiła widzów z atmosferą tajemnicy i refleksji, a przede wszystkim z przekonaniem, że teatr nie musi posługiwać się rozbudowaną scenografią ani spektakularnymi efektami, by poruszyć publiczność. Czasem wystarczy dobry tekst, świadoma interpretacja, zaangażowani aktorzy i umiejętność stworzenia nastroju, który jeszcze długo po opuszczeniu sali pozostaje w pamięci.

W spektaklu wystąpili: Faustyna Wojdakowska, Bożena Juchimiuk, Czesława Frączak, Urszula Hryniewicz, Bożena Jaroszuk-Różycka, Agnieszka Ułanowska, Ewa Wawrzyniak, Emilia Łukaszuk, Jolanta Romaniuk, Andrzej Antsipenka, Szymon Gasiuk, Tadeusz Humin, Maksymilian Hołownia, Henryk Szpura, Adrian Ułanowski i Bartosz Kroszczyński.

Reżyseria Danuta Szaniawska.

Kostiumy wykonała Małgorzata Maciejewska.

Oświetlenie i nagłośnienie: Marcin Kalicki, Krzysztof Chmielewski i Przemysław Zawiślak.

Istvan Grabowski

zdjęcia Małgorzata Piekarska

Dodaj komentarz

Komentarze

    Brak komentarzy