Kto naprawdę myśli – AI czy my? Międzynarodowa wymiana młodzieży w Roskoszy podbiła serca uczestników

Czy sztuczna inteligencja zdoła zastąpić ludzką wyobraźnię i autentyczne emocje? W Europejskim Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w Roskoszy zakończyła się wyjątkowa, polsko-litewska wymiana młodzieży pod hasłem „AI czy JA?”. Przez siedem intensywnych dni blisko 30 młodych ludzi uczyło się, jak mądrze korzystać z technologii i być częścią symbolicznego „1%” społeczeństwa, które nie przyjmuje cyfrowych odpowiedzi bezrefleksyjnie.

W Europejskim Centrum Kształcenia i Wychowania OHP w Roskoszy w gminie Biała Podlaska zakończyła się międzynarodowa wymiana młodzieży z Polski i Litwy „AI czy JA?”, w ramach akredytowanego projektu sektora Młodzież, Akcji 1. Mobilność Edukacyjna Programu Erasmus +, finansowanego ze środków Unii Europejskiej. W wymianie, która trwała od 2 lipca, wzięło udział 28 młodych ludzi wraz z czterema opiekunami.

Głównym celem projektu „AI czy JA?” jest rozwijanie u młodzieży umiejętności niezbędnych do świadomego i odpowiedzialnego funkcjonowania w świecie zdominowanym przez nowe technologie, poprzez połączenie refleksji nad rolą sztucznej inteligencji z praktycznym doświadczeniem i współpracą międzynarodową. Dzięki zastosowaniu metod opartych na kreatywnej ekspresji, pracy zespołowej i rozwiązywaniu problemów, uczestnicy rozwijali kompetencje przyszłości, takie jak kreatywność, współpraca i krytyczne myślenie. Wspólne doświadczenia podczas realizacji wymiany nie tylko wzbogaciły uczestników o nowe kompetencje, ale także stworzyły przestrzeń do dialogu międzykulturowego, integracji, wzajemnego zrozumienia i budowania świadomości europejskiej.

Podczas siedmiodniowego spotkania uczestnicy projektu wspólnie odkrywali, gdzie przebiega granica pomiędzy pomocą technologii a samodzielnym myśleniem człowieka, łącząc siły, aby rozstrzygnąć jedno z najważniejszych pytań naszych czasów: kto naprawdę myśli – AI czy my? Pierwsze dni poświęcono budowaniu relacji, poznaniu się oraz wprowadzeniu w tematykę projektu. Poprzez gry, działania zespołowe i pracę w grupach uczestnicy uczyli się współpracy, komunikacji i wzajemnego zaufania.

Kolejne dni wypełniły działania warsztatowe i praktyczne. Kluczowym elementem wymiany były warsztaty „Jak działa AI, jak zmieni nasze życie i jak używać jej lepiej niż 99% ludzkości?”, podczas których uczestnicy nie tylko poznali możliwości AI, ale również uczyli się krytycznego podejścia do jej wykorzystania. Dzięki temu stali się częścią symbolicznego „1%” osób, które potrafią świadomie korzystać z technologii, zadawać właściwe pytania, nie przyjmować odpowiedzi bezrefleksyjnie i traktować AI jako narzędzie wspierające, a nie zastępujące własne myślenie. To właśnie w tym gronie uczestnicy znaleźli przestrzeń do rozwoju, odkrywając, że AI może być wsparciem, ale to człowiek pozostaje najważniejszym twórcą decyzji i pomysłów.

Młodzież została podzielona na mieszane narodowościowo grupy, i w takim składzie pracowała przy ważniejszych zagadnieniach projektu. Ogłoszono również konkurs składający się z dwóch etapów – gra na orientację „Nowy horyzont” oraz wykonanie zdjęć w koszulkach projektowych i w kontekście wykorzystania AI. Młodzież poważnie potraktowała wyzwanie, dlatego wybór najlepszych zdjęć zdecydowanie nie był łatwy.

Niecodzienny charakter miał polsko-litewski wieczór międzykulturowy „AI Cultural Remix Night”, podczas którego wiele uwagi poświęcono temu, jak sztuczna inteligencja interpretuje kulturę oraz na ile jest w stanie oddać jej prawdziwy charakter. Poprzez storytelling, tworzenie obrazów, krótką debatę oraz tradycyjne elementy wieczoru (degustacja, muzyka, taniec, wspólna zabawa) uczestnicy przekonali się, że choć AI może inspirować, to autentyczne emocje, znaczenia i doświadczenia kulturowe pozostają domeną człowieka.

Szczególną rolę w projekcie odgrywały zajęcia rozwijające tzw. „human skills” – kompetencje, których sztuczna inteligencja nie jest w stanie zastąpić, oraz zajęcia wspierające aktywność fizyczną i dobrostan, podkreślające znaczenie równowagi między światem cyfrowym a realnym. Poprzez działania wymagające kreatywności, współpracy i manualnych umiejętności, uczestnicy doświadczali, jak ważna jest ludzka wyobraźnia i samodzielne działanie. Program obejmował także działania terenowe i wyzwania, takie jak gra „Czy smartfon może być bezużyteczny?”, które skłaniały młodzież do spojrzenia na technologię z innej perspektywy.

Pełen niesamowitych doznań był wyjazd do Warszawy, który stał się ważnym elementem refleksji nad rolą technologii we współczesnym świecie. Wizyta w Centrum Nauki Kopernik pozwoliła młodzieży zobaczyć na własne oczy, jak rozwój sztucznej inteligencji i nowych technologii wpływa na nasze życie – od humanoidalnych robotów po interaktywne rozwiązania, które jeszcze niedawno wydawały się futurystyczne. Bezpośredni kontakt z tak zaawansowanymi przykładami zastosowania AI skłonił uczestników do krytycznego spojrzenia na jej możliwości i konsekwencje, a także do zadania sobie pytania, gdzie w tym wszystkim znajduje się człowiek. Uzupełnieniem wyjazdu był spacer po Warszawie, który pozwolił złapać równowagę między światem technologii a realnym doświadczeniem, czyli rozmową, obserwacją i byciem „tu i teraz”. Dzięki temu młodzież mogła jeszcze wyraźniej dostrzec, jak ważne jest zachowanie tego, co najbardziej ludzkie: ciekawości, wrażliwości i zdolności do samodzielnego myślenia.

Zwieńczeniem projektu było wyjątkowe wydarzenie finałowe, w postaci interaktywnej gry dla dzieci „Misja: Ocalić wyobraźnię”, której przygotowanie zajęło młodzieży wiele czasu i wymagało intensywnej pracy, planowania i współpracy. Uczestnicy wymiany zaprojektowali scenariusz, stworzyli zadania i wcielili się w rolę prowadzących, przejmując pełną odpowiedzialność za przebieg wydarzenia. Gra przeniosła dzieci do świata, w którym sztuczna inteligencja przejęła kontrolę nad codziennym życiem, a ich zadaniem było odnalezienie zaginionej Skrzyni Wyobraźni, poprzez wykonywanie różnorodnych zadań rozwijających kreatywność, współpracę i samodzielne myślenie. Finał, w którym dzieci odkrywały, że to właśnie one są „kluczem” do uratowania wyobraźni, stał się dla nich nie tylko zabawą, ale także ważnym doświadczeniem wzmacniającym poczucie sprawczości i własnej wartości. Dla młodzieży było to natomiast praktyczne sprawdzenie zdobytych kompetencji – od pracy zespołowej i organizacji działań, po umiejętność pracy z młodszymi uczestnikami i przekazywania ważnych treści w atrakcyjny sposób.

Na uroczystej kolacji podsumowującej wymianę wręczono uczestnikom projektu certyfikaty poświadczające udział w projekcie i nabyte kompetencje, a także nastąpiło rozstrzygnięcie konkursu z wręczeniem nagród.

„AI czy JA?” to pytanie, które w świecie pełnym gotowych odpowiedzi prowadzi nas do tego, co najważniejsze – umiejętności samodzielnego myślenia, świadomych wyborów oraz pielęgnowania własnej kreatywności i wyobraźni. Projekt przypomina, że przyszłość nie należy do technologii, lecz do ludzi, którzy potrafią z niej mądrze korzystać.

Małgorzata Zając, specjalista ds. programów w ECKiW OHP w Roskoszy

zdjęcia ECKiW OHP w Roskoszy